21 kwietnia 2014 Zaloguj
Drukuj   Wróć
Instytucje współdziałające w czasie katastrof naturalnych

Fakt, że katastrofy naturalne są nieuniknione, wymusza na organach władzy państwowej stworzenie prawnych i organizacyjnych warunków umożliwiających zapobieganie katastrofom oraz ograniczanie i usuwanie ich skutków, a przede wszystkim ochronę życia i mienia obywateli.

Warunki prawne tworzone są przez stosowne ustawodawstwo, które nadaje istniejącym instytucjom uprawnienia do działań zapobiegawczych w okresie zagrożenia katastrofami i między katastrofami oraz przez powołanie instytucji zobowiązanych do stałego monitorowania i badania środowiska naturalnego.

 

Zespoły reagowania kryzysowego

W czasie stanu klęski żywiołowej działaniami prowadzonymi w celu zapobieżenia skutkom klęski żywiołowej lub ich usunięcia kierują:

  • wójt (burmistrz, prezydent miasta) - jeżeli stan klęski żywiołowej wprowadzono na obszarze gminy
  • starosta - jeżeli stan klęski żywiołowej wprowadzono na obszarze więcej niż jednej gminy wchodzącej w skład powiatu
  • wojewoda - jeżeli stan klęski żywiołowej wprowadzono na obszarze więcej niż jednego powiatu wchodzącego w skład województwa
  • minister właściwy do spraw wewnętrznych - jeżeli stan klęski żywiołowej wprowadzono na obszarze więcej niż jednego województwa.
  • Do zadań zespołów reagowania kryzysowego należy:
  • monitorowanie klęsk żywiołowych i prognozowanie rozwoju sytuacji
  • realizowanie procedur i programów reagowania w czasie stanu klęski żywiołowej
  • opracowywanie i aktualizowanie planów reagowania kryzysowego
  • planowanie wsparcia organów kierujących działaniami na niższym szczeblu administracji publicznej
  • przygotowywanie warunków umożliwiających koordynację pomocy humanitarnej na obszarach działania zespołów
  • realizowanie polityki informacyjnej związanej ze stanem klęski żywiołowej.

 

Z zespołami reagowania kryzysowego współpracuje wiele instytucji, które przejmują część obowiązków i dopiero ich wspólne działanie może przynieść pożądany efekt.

Kierownicy zespołów reagowania kryzysowego mają, po ogłoszeniu stanu klęski żywiołowej, uprawnienia do ograniczania swobód obywatelskich na terenach objętych klęską.

 

Gminny Zespół Reagowania

Gminny Zespół Reagowania, kierowany przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta jest odpowiedzialny za ochronę przed klęską żywiołową na terenie gminy. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) może wydawać polecenia organom jednostek pomocniczych, kierownikom jednostek organizacyjnych utworzonych przez gminę, kierownikom jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz kierownikom jednostek czasowo przekazanym do wykonywania zadań na terenie gminy.

 

Powiatowy Zespół Reagowania Kryzysowego

Powiatowy Zespół Reagowania Kryzysowego kierowany jest przez starostę. Zespół włącza się do akcji ratowniczej, gdy klęską zagrożony jest obszar kilku gmin położonych na terenie powiatu. W kierowaniu działaniami w stanie klęski żywiołowej staroście podlegają wójtowie oraz kierownicy jednostek organizacyjnych utworzonych przez powiat, kierownicy powiatowych służb, inspekcji i straży, również kierownicy jednostek ochrony przeciwpożarowej.

 

Wojewódzki Zespół Reagowania Kryzysowego

Wojewoda kieruje Wojewódzkim Zespołem Reagowania Kryzysowego w czasie stanu klęski żywiołowej na terenie województwa. Wojewodzie podporządkowane są jednostki organizacyjne administracji rządowej i samorządu wojewódzkiego działające na obszarze województwa. Do działań zapobiegających skutkom klęsk żywiołowych na terenie województwa mogą być kierowane oddziały Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej.

 

Rządowy Zespół Koordynacji Kryzysowej

Pracami Rządowego Zespołu Koordynacji Kryzysowej kieruje minister właściwy do spraw wewnętrznych lub inny minister, do zakresu działania którego należy zapobieganie skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwanie. Minister kieruje Zespołem wtedy, gdy klęska żywiołowa ma zasięg ponadwojewódzki, może wydawać polecenia organom administracji rządowej, a także organom samorządu terytorialnego.

 

Instytucje współdziałające z zespołami reagowania Kryzysowego

W zapobieganiu skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniu są zobowiązane uczestniczyć: Państwowa Straż Pożarna i inne jednostki ochrony przeciwpożarowej, Policja, Państwowe Ratownictwo Medyczne oraz inne kompetentne w tych sprawach państwowe urzędy, agencje, inspekcje, straże i służby. Poniżej scharakteryzowano niektóre z nich.

 

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - IMGW

IMGW to instytucja nadzorowana przez Ministra Środowiska. Ośrodek Gtówny IMGW w Warszawie nadzoruje działania pięciu oddziałów: w Gdyni, Katowicach, Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu. IMGW odpowiada za osłonę hydrologiczno-meteorologiczną kraju wykonując pomiary, opracowując prognozy, ostrzeżenia. Inicjuje działania służb odpowiedzialnych za przeciwdziałanie skutkom katastrof naturalnych wysyłając ostrzeżenia do Rządowego Zespołu Koordynacji Kryzysowej, Krajowego Centrum Koordynacji Ratownictwa i Ochrony Ludności, Wojewódzkich Zespołów Reagowania Kryzysowego.

 

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej - RZGW

Obszar Polski został podzielony zgodnie z geograficznym przebiegiem granic dorzeczy między siedem RZGW: w Gdańsku, Gliwicach, Krakowie, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu. RZGW ma za zadanie: określanie ilości i stanu zasobów wodnych oraz stanu ochrony przed powodzią, opracowywanie planów ochrony przed powodzią, prowadzenie rejestrów cieków (uwzględniając jakość wody), koordynowanie działań związanych z ochroną przed powodzią i suszą, uzgadnianie planów zagospodarowania przestrzennego z uwzględnieniem warunków korzystania z wód dorzecza.

 

Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych - WZMiUW

WZMiUM to instytucja podległa samorządowi wojewódzkiemu. Jest odpowiedzialna za utrzymanie urządzeń melioracyjnych - watów, pompowni, regulacji rzek. W sytuacji zagrożenia powodziowego WZMiUW koordynuje działania techniczne w Wojewódzkim Zespole Reagowania Kryzysowego, polegające na zabezpieczeniu urządzeń wodnych przed powodzią, likwidacji przesiąków, naprawie wałów itp.

 

Policja

Policja w czasie klęski żywiołowej podlega kierownictwu zespołów reagowania kryzysowego właściwych szczebli. Choć nie jest zobowiązana do bezpośredniego działania w akcji ratowniczej, to w jej kompetencjach jest utrzymanie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Realizacja tego zadania następuje przez alarmowanie ludności, udostępnianie środków łączności innym służbom ratowniczym, zabezpieczanie mienia, organizowanie dróg i kierowanie ruchem w celu sprawnej organizacji dojazdów ewakuowanej ludności i służb ratowniczych. Policja wspomaga zespół w prowadzeniu akcji informacyjnej.

 

Straż Pożarna

Na szczeblu centralnym działa Krajowe Centrum Koordynacji Ratownictwa i Ochrony Ludności Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, kierowane przez Komendanta Głównego PSP Na szczeblu wojewódzkim i powiatowym działają Wojewódzkie i Powiatowe Stanowiska Koordynacji Ratownictwa podległe odpowiednio komendantom wojewódzkim i powiatowym. Do zadań tych zespołów należy rozpoznawanie zagrożeń, organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych, wykonywanie pomocniczych specjalistycznych czynności ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych. W akcji ratowniczej zobowiązane są również uczestniczyć jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej.

 

Jednostki wojskowe

Minister Obrony Narodowej może przekazać do dyspozycji wojewody oddziały Sił Zbrojnych pozostające pod dowództwem przełożonych służbowych, lecz wykonujące zadania określone przez wojewodę. W przypadkach nie cierpiących zwłoki decyzję 0 wprowadzeniu do akcji może podjąć samodzielnie dowódca jednostki wojskowej.

 

Główny Inspektorat Sanitarny, Wojewódzkie Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne

Po otrzymaniu informacji od zespołów reagowania kryzysowego inspekcje Sanepidu prowadzą działania w akcji prewencyjnej razem z innymi jednostkami. Przeprowadzają kontrole sanitarne na terenach zagrożonych oraz biorą udział w akcji informowania i edukacji poszkodowanych, przeprowadzają dezynfekcję oraz udostępniają środki dezynfekcyjne do samodzielnego wykorzystania.

 


*tekst pochodzi z opracowania pt. „Zagrożenia naturalne” autorstwa M. Barszczyńska; E. Bogdanowicz, Ł. Chudy, M. Karzyński; R. Konieczny, M. Krawczyk, M. Mierkiewicz, A. Ordak, C. Rataj, M. Sasim, M. Siudak, M. Sztobryn, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodne, Warszawa 2002.

Do góry   Wróć